دنیای حاکمیت شرکتی: ایران

درک این نکته مهم است که در اقتصاد دولتی ایران، دولت سهام بزرگی در تمام شرکت های بزرگ دارد. بخش خصوصی صرف بسیار محدود است. همچنین بازار ایران ابزاری برای تأثیرگذاری بر عملکرد شرکت ها ندارد و هیچ اشاره ای به ارتباطات خارجی مدیران برای جذب و مشارکت سرمایه گذاران و سایر ذینفعان نشده است. برنامه های کد تعیین و سهم بسته به سیاست های داخلی و مدیریت می تواند در شرکت های سهامی خاص اجرا شود.

در ایران قانون خاصی در رابطه با حاکمیت شرکتی وجود ندارد. قانون تجارت ایران (CCI) که ساختار و مدیریت شرکت ها را تنظیم می کند، منبع اصلی حاکمیت شرکتی محسوب می شود. CCI از قوانین قدیمی نظام حقوقی ایران محسوب می شود. اخیراً مورد بازنگری قرار گرفته و CCI جدید در دسامبر 2011 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است، اگرچه CCI جدید تنها پس از تصویب اضافی توسط شورای نگهبان که هنوز باقی مانده است لازم الاجرا می شود. با این حال، اولین نشانه های حاکمیت شرکتی را می توان در قوانین ایران تشخیص داد. اصول حاکمیت شرکتی (PCG) در آبان 1386 برای شرکت های سهامی عام به تصویب بورس اوراق بهادار تهران رسید.

متداول ترین انواع شرکت های تحت CCI شرکت های سهامی خاص و سهامی عام هستند. CCI قوانینی را برای سهامداران، هیئت مدیره و مدیر عامل (مدیرعامل) تعیین می کند. حاکمیت شرکتی در ایران مبتنی بر سیستم یک لایه است و در نتیجه در حقوق شرکت های ایران هیئت نظارت مستقل وجود ندارد. اعضای هیئت مدیره در هر دو نوع شرکت سهامی توسط سهامداران منصوب می شوند و باید سهامدار نیز باشند. بخشی از سهام اعضای هیئت مدیره به عنوان سهام وثیقه ای محسوب می شود که به عنوان «سپرده» در شرکت در مقابل عملکرد عمل می کند. یک مدیر تنها پس از پایان دوره مدیریت خود در شرکت می تواند به آنها دسترسی داشته باشد. حداقل سهم وثیقه مورد نیاز طبق CCI یک سهم است، در حالی که سهام بیشتری را می توان به عنوان وثیقه در اساسنامه شرکت در نظر گرفت.

اعضای هیئت مدیره می توانند اعضای اجرایی و غیر اجرایی باشند و تصمیمات توسط اکثر اعضای شرکت کننده گرفته می شود ، مگر اینکه سهمیه بالاتری در اساسنامه مقرر داشته باشد. پاداش اعضای اجرایی می تواند بر اساس عملکرد آنها باشد در حالی که اعضای غیر اجرایی برای ساعات کاری خود در هیئت مدیره دستمزد دریافت می کنند. هیئت مدیره گزارش های دوره ای را در مورد وضعیت مالی شرکت به بازرسان که توسط سهامداران منصوب شده اند ارائه می دهد و مسئولیت گزارش دادن به سهامداران را با توجه به وضعیت مالی شرکت ارائه می دهد. در صورتی که بازرسان نقض خود را پیدا کنند ، باید به سهامداران اطلاع دهند.

CCI بین جلسات عمومی سهامداران معمولی و خارق العاده متمایز است. جلسه عمومی عادی یک شرکت باید یک بار در سال برگزار شود تا در مورد ترازنامه و همچنین سود و از دست دادن شرکت پس از خاتمه سال مالی تصمیم بگیرد. بازرسان همچنین موظفند گزارشی از وضعیت مالی شرکت را به سهامداران در جلسه عمومی ارائه دهند. حضور سهامداران نیز از طریق پروکسی امکان پذیر است.

مدیرعامل یک شرکت توسط هیئت مدیره منصوب می شود. با توجه به اینكه مدیرعامل سهامدار این شركت است ، مدیرعامل نیز می تواند عضو هیئت مدیره باشد. با توجه به تصویب سه چهارم از اعضای هیئت مدیره ، وی همچنین می تواند رئیس هیئت مدیره شود.

بازرسان سالانه توسط سهامداران در جلسه عمومی منصوب می شوند و انتخاب مجدد آنها تحت CCI مجاز است. طبق قانون استفاده از خدمات حسابداران حرفه ای (USPA) ، تصویب شده در سال 1994 ، شرکت مشترک سهام عمومی و همچنین شعب شرکت های خارجی موظفند از خدمات حسابداران نهادی استفاده کنند.

علاوه بر این ، اصول حاکمیت شرکت ها (PCG) که در نوامبر 2007 توسط بورس اوراق بهادار تهران تصویب شده است ، با افزایش بدهی های هیئت مدیره به سایر ذینفعان از طریق قوانین کلی مدیریت شرکت ، هدف خود را برای ارتقاء اعتماد انجام می دهد. PCG به منظور تقویت حاکمیت ، نظارت و شفافیت ، ایجاد چهار کمیته را تصریح می کند ، من. ه. کمیته مدیریت ، حسابداری ، مدیریت ریسک و بازپرداخت در شرکت. علاوه بر این ، PCG در صورت مسئولیت پذیری هنگام کار با شرکت ، امکان ارائه پوشش بیمه برای مدیران و/یا مدیرعامل را پیش بینی می کند. PCG در شرکت مشمول تصویب توسط هیئت مدیره واجب می شود.